Deze pagina is onder constructie. De tekst wordt nog verder aangevuld. 

Veel meer dan bij kat en hond, zien we bij het houden van vogels erge ziektebeelden die hun oorzaak vinden bij slechte huisvesting en/of verkeerde voeding.

Eigenaars die het goed bedoelen met hun dieren, maar door geen of verkeerde voorlichting erg dierenleed veroorzaken.

Velen zijn zich daar niet van bewust want hun familielid of de kweker doen het ook zo. Maar dat type kweker is enkel geïnteresseerd in een snelle en massale voortplanting wat economisch voordeel meebrengt, maar de ouderdieren zelf leven niet lang en al zeker niet gelukkig. Een kweker waarvan de ouderdieren het goed hebben en die niet zo maar aan iedereen wil verkopen, zal vaker correcte uitleg geven.

Vaak gaat het ook goed fout bij de dierenwinkel. Wij hebben zelden tot nooit een hok van correcte afmetingen gezien. De vrijheid die de vogels normaliter in het wild hebben, kunnen we onmogelijk bieden en dat hoeft ook niet; je geeft voeding, affectie en medische verzorging in de plaats en dat compenseert. Wij als mensen zijn ook niet gemaakt om in kleine ruimtes (auto, werkplaats, huis) te leven en de meeste zijn daar niet ongelukkig onder. Echter de afmetingen die vogelkooien of kippenrennen in de winkel hebben, zijn vergelijkbaar in grootte met een gevangeniscel en daar zijn mensen absoluut niet gelukkig.

Er wordt ook vaak eens gegoogeld voor informatie. Zoals iedereen weet staat het internet vol bruikbare informatie én nog meer vol onzin. Het is voor de leek niet evident om daar het verschil in te zien.

Een site gemaakt door de overheid die nuttige en wettelijke informatie bevat over het houden van huisdieren met o.a. vogels is: www.huisdierinfo.be; een site die tot stand kwam door samenwerking van natuurorganisaties en landbouwers en degelijke informatie bevat over het houden van kippen is: http://www.veldverkenners.be/15-tips-voor-het-houden-van-kippen-in-je-tuin.

 

KIPPEN

Kippen zijn heel gekend én tegelijkertijd heel onbekend als huisdier. Dit is op vooral op volgende 2 punten heel erg merkbaar. We lichten dit even toe:

100 jaar terug had bijna elke plattelandsbewoner kippen, degenen die goed voor hun dieren wouden zorgen, wisten hoe het moest, hun ouders, grootouders, buren,… hielden namelijk ook kippen. De jaren nadien brak er een tijdperk aan waar mensen plots alles “modern” wouden. Bij een indertijd moderne levensstijl hoorde een saaie, kale tuin die nergens aan landbouw of natuur liet denken, want thuis voedsel verbouwen dat was voor de armen en degenen die “niet mee” waren. Dieren en zeker landbouwdieren werden als “vies” beschouwd en mochten dat strak doods gazon niet op. Nu zijn kippen aan een stevige comeback bezig. Heel begrijpelijk, ze zijn mooi, kunnen heel aanhankelijk worden, eten etensresten op die je anders maar in de vuilbak kieperde en je kan er eitjes van rapen.

Echter veel van die nieuwe kippenhouders hebben geen generatielange doorgekregen ‘boerenkennis’ over hoe je dat nu doet en welke huisvesting/voedingsfouten je zeker niet mag maken. En daar zien we geregeld flagrante voorbeelden van onbedoeld dierenleed. Wat al zeker niet helpt is dat je op quasi elke site leest: kippen houden is niet moeilijk. Daar zijn we niet mee akkoord. Het is goedkoper en makkelijker dan bv varkens of paarden houden, maar sommigen interpreteren dit als: hok + ren kant en klaar kopen, eten (=afval), drinken eens per week bijvullen: Klaar! Dat zijn dezelfde houders die elk jaar wel een sterfte hebben en dan denken: “zo’n kip leeft normaal maar maximaal 3 jaar” of “het waren zwakke dieren, de fokker heeft me bedrogen”.

Het tweede punt waarop te zien is dat het een “nieuw” huisdier is, is in de diergeneeskunde. Weliswaar is er zelf een aparte afstudeerrichting “pluimvee” op de faculteit, maar dit kunnen we eerder benoemen als bedrijfskunde dan als echte geneeskunde vóór het dier zelf. In het pluimveebedrijf gaat er het namelijk zo aan toe: deze week liggen er 300 dode jonge kippen ipv de gebruikelijke 50. Laten we een streekproef doen en 10 kippen doden, opensnijden en kijken of we op pathologisch onderzoek iets kunnen vinden. Niet direct de aanpak waar je als eigenaar van 2 geliefde hennetjes zit op te wachten. Het reflecteert zich ook duidelijk in de te verkrijgen diergeneesmiddelen: de meeste kippenvaccins zijn verkrijgbaar in één potje met bv 5000 dosissen. Heel goedkoop per kip als je er 5000 in een bedrijf doet, maar heel duur als je het potje koopt en aanbreekt voor slechts 4 kippen. Voor honden, katten en konijnen zijn de potjes individueel gemaakt; maar voor kippen zal het nog even wachten zijn voor de pharma-industrie er een financieel voordeel in ziet om kleinere verpakkingen af te leveren voor hobbykipjes.

Voor ons begon de zoektocht naar vernieuwende medisch veterinaire informatie voor het verzorgen van de kip als individu (en niet 1/10.000 van een productie-eenheid) enkele jaren terug. Iemand had een kipje gevonden aan de parking van de autostrade, het was vermoedelijk gevallen uit de slachthuisvrachtwagen en het was er erg aan toe. Sinds dan zijn we op zoek gegaan naar bijscholingen en symposia die die hier verder op ingaan. Die zijn er zeer recentelijk gekomen zijn op vraag van dierenartsen die zich geconfronteerd zagen met een “nieuw” gezelschapsdier waar er tot dan toe weinig of geen veterinaire informatie over bestond.

Voeding: Elke dag vers water dat op een koele (!) plaats staat. Kippen drinken geen warm water. Een kippenmengeling, bij leghennen is het verstandig om een mix met legkorrel te kopen. Maagkiezel (voor de vertering van de harde graantjes in hun spiermaag), grit van schelpen (voor de opname van oa calcium, zeer belangrijk als ze eitjes leggen; anders kunnen ze de grote vraag van calcium voor het aanmaken van de eischaal niet aan en start er botontkalking). Hun eierschalen gedroogd en fijn gebroken teruggeven kan hier een extra aanvulling op zijn. Vers groenvoer, best is grote vrije uitloop zodat ze zelf kruiden en grassen kunnen uitkiezen, aangevuld met groenteresten. Bij voldoende vrije uitloop kunnen ze hun behoefte aan eiwitten halen uit insecten en ongewervelden die ze bij het scharrelen vinden. Keukenafval: Is een aanvulling (niet het hoofdvoer!). Geen vleesresten wegens het gevaar op spongieuze encefalopathie (SE). De meeste andere zaken mogen wel, op voorwaarde dat ze niet beschimmeld zijn. Suiker en zeker chocolade moet gemeden worden.

 

Nota:

Toxische planten: de toegang hiertoe moet afgeschermd worden. Veel mensen denken dat kippen en dieren een soort voorgeprogrammeerde robotten zijn en instinctief weten wat ze wel en niet mogen opeten. Mensen daarentegen zouden dit weten door redenering en een leerproces omdat zij mensen zijn (een soort imaginaire hogere klasse). De wetenschappelijke uitleg moet echter die mythe doorprikken. Mensen zijn ook gewoon dieren, klasse van de zoogdieren. Dat wil zeggen dat wij ook een instinct hebben, maar wij weten niet zomaar welke plant en paddenstoel we nu wel en niet mogen opeten. Wij weten dit door een leerproces (het is ons geleerd of we zoeken het op in een boek) of proefondervindelijk (met mogelijks ziekte of dood tot gevolg). Kippen (en andere dieren) moeten dit dus ook leren. De moederkip heeft echter haar kuiken niets kunnen leren. De meeste kippen zijn uitgebroed in een broedmachine. Als het al natuurbroed is, wat uitzonderlijk is, dan leven de meeste moederkippen in een klein afgesloten gebied en hebben ze geen generatielange kennis doorgegeven van kip tot kip. Dus ja, je kip kan zich vol enthousiasme storten op giftige bessen, toxische voorjaarsbloemen,… Misschien dat, als ze het overleeft, ze een oorzaak en verband zoekt met zich ziek voelen en die mooie rode besjes en dat haar gedrag gevolgd wordt door de andere kippen. Dit is echter nu niet de meest ideale manier om je kippen alle giftige planten in je tuin te laten classificeren. Dus afschermen.

 

Huisvesting:  

Grootte van de ren: 4 m2 per kip is een absoluut minimum. Heb je meer tuin, geef meer vierkante meters. Idealiter is 16-20 m2 per kip. (zie verder bij eigen ervaringen) Heb je echter een klein stadstuintje, dan kan je die 4m2 per kip een stuk interessanter maken door meerdere zitstokken te plaatsen in de ren op verschillende hoogtes. Ook de aanplanting van een (zeer stevige) plant kan de ren aantrekkelijker maken. Planten zorgen voor verkoeling, insecten houden zich schuil tussen de stengels en op de blaadjes. De planten moeten wel niet giftig, reeds groot en onverwoestbaar zijn. Bv Aanplanten van reeds grote bamboe, vlierbes, aalbes,…

Oriëntatie van de ren: Kippen kunnen minder goed dan mensen tegen de warmte, met koude kunnen ze net ietsje beter omgaan. Probeer de ren zo te oriënteren dat gedurende de dag 1/3 van de ren in de zon is (ze houden van korte zonnebaden en stofbaden) en 2/3 in de schaduw. Het kippenhok (nachtverblijf + legbakken) zelf mag nooit in de volle zon komen te staan. Broedse kippen zitten vaak 20 uur per dag in hun hok. Een binnenhok in de volle zon kan in de zomer oplopen tot 45°C of meer… Zeker als de ren en het drinkwater ook in de zon ligt en geen verkoeling brengt, is het een wrede manier om te sterven. Ook voor de eierleggende kippen is een warme legbak een ware hel. Eieren leggen is een intensief gebeuren en als ze dat in die hitte moeten doen… Heb je dus een tuintje op het zuiden, dan kan je helaas géén kippen of andere dieren daar houden, tenzij er zeer veel schaduw is door veel planten en een grote boom. Bij twijfel is het aan te raden om een thermometer te hangen zowel in de ren als in het binnenhok en op het heetst van de dag te controleren. Nog erger wordt het als het deels ingesloten is, met een muur bv in het noorden, die biedt geen schaduw en zorgt er bijkomend voor dat de hitte gevangen blijft. Hittestress zorgt voor sterfte, lijden, verminderde immuniteit waardoor de dieren die niet geveld zijn door de hitte, toch nog kunnen sterven door secundaire aandoeningen. De parasiet de rode vogelmijt bv houdt van warme legbakken.

Het nachtverblijf + legbakken: Zoals reeds vermeld, plaatsen op een schaduwrijke plaats. Kies voor een kwalitatief kippenhok met planken van minstens 22mm dik (isolatie tegen warmte/koude), op poten (kippen kunnen eronder schuilen overdag en het vocht uit de grond kan niet makkelijk het hok binnentrekken). Stro als zachte bedding in legbakken en als bodemvulling, een dikke laag stro is ook een goede isolator. Geregeld volledig uitkuisen, zorg dat het binnenin nooit te vochtig wordt. Afhankelijk van het aantal dieren en de grootte van het hok, is normaliter minstens 1 x per week een goede regel. Goede zitstokken die niet scherp en breed genoeg zijn. Een drinkbakje in het binnenhok is wenselijk als je het hok ’s nachts afsluit, in de zomer zullen je kippen een paar uur wakker zijn voordat jij dat ook bent en ze naar hun drinkbak in de ren kunnen. Let op dat het niet kan omgestoten of bevuild worden. Een klein bakje op drinkhoogte (ook van de kleinste kip) met oogvijzen aan de wand kan een oplossing bieden. Extra info bij eigen ervaring.

Predatoren: Vossen en in mindere mate marters komen tegenwoordig opnieuw in de steden voor, echter stadstuintjes die volledig ingesloten zijn in een huizenblok, hebben hier weinig van te vrezen. Kippenhouders die niet zo wonen, moeten voorzorgen nemen. Nachthok afsluiten, metershoge fijnmazige (marters) omheining die niet ondergegraven kan worden,… er zijn meerdere mogelijkheden. Roofvogels hebben het dan soms op krielkippen of kuikens gemunt. Maar er zijn er nog: De hond van de buren die niet opgevoed geweest is of zijn jachtinstinct niet kon onderdrukken. De buren zelf die enkel van dode dieren houden (op hun bord) en vinden dat jouw dieren storend zijn. Dus vooraleer je dieren aanschaft, denk kritisch na, kan je hun alles bieden dat ze nodig hebben? Is het in jouw (woon)situatie haalbaar?

Ziektes: